Surxondaryo

Oʻzbekistonning eng janubi, Amudaryo boʻyida: Termiz atrofidagi buddaviy ibodatxonalar va kushon shaharlari, soʻfiy allomalar ziyoratgohlari hamda Boysun togʻ qishloqlari.

12 tadan 1-surat

Surxondaryo boʻyicha yoʻlkoʻrsatkich

Umumiy maʼlumot

Surxondaryo — Oʻzbekistonning eng janubiy viloyati. Surxondaryo daryosi Hisor tizmasidan Afgʻoniston bilan chegara boʻlib oʻtadigan Amudaryoga quyiladi. Daryo vodiylari va togʻlar orasida paxta dalalari, bogʻlar va uzun quruq tepaliklar choʻzilgan.

Bu yerga Samarqand yoki Buxoroga qaraganda kamroq odam keladi, viloyatning jozibasi ham shunda. Termiz atrofida kushonlar davriga oid buddaviy xarobalarni aylanib, hanuz ziyoratchilar keladigan oʻrta asr qadamjolarini koʻrish mumkin. Shimolda, Boysun togʻlarida qadimiy qishloqlar, gʻorlar va daralar saqlanib qolgan.

Tarix

Termiz yaqinidagi Amudaryo kechuvidan qadim zamonlardan beri foydalanilgan. Milodiy dastlabki asrlarda bu hudud Kushon podsholigi tarkibida boʻlgan va bu yerga janubdan buddaviylik kirib kelgan; Qoratepa, Fayoztepa va Zurmalada ibodatxonalar hamda stupalar qurilgan. Vodiy boʻylab yuqoriroqda, Dalvarzintepa va Xolchayonda saroy va ustaxonalari boʻlgan kushon shaharlari joylashgan.

Islom kirib kelgach, Termiz ilm markaziga aylangan. IX asrda bu yerda alloma Al-Hakim at-Termiziy yashagan, nasabini Paygʻambarga olib boradigan Termiz sayyidlari esa Sulton Saodat majmuasini barpo etgan. 1220-yilda moʻgʻullar eski shaharni vayron qilgan, keyinroq uning yonida yangi shahar oʻsib chiqqan. Hozirgi Termiz XIX asr oxirida rus harbiy qalʼasi atrofida shakllangan.

Qanday borish mumkin

Termiz aeroportiga Toshkentdan reyslar uchadi — bu viloyatga yetib borishning eng tez yoʻli. Toshkentdan Termizga poyezd ham qatnaydi, jumladan yotoq joyli tungi poyezdlar.

Avtomobilda Samarqand va Shahrisabzdan asosiy yoʻl janubga, Gʻuzor orqali va tepaliklar osha Darband darasi yonidan Surxondaryo vodiysiga olib boradi. Yoʻl uzoq, shuning uchun koʻpchilik Shahrisabz yoki Boysunda bir kecha tunab oladi.

Shahar boʻylab harakat

Termiz keng hududga yoyilgan, arxeologik yodgorliklar esa uning chekkalarida joylashgan, shuning uchun taksi yoki bir kunlik haydovchi eng qulay yoʻl. Qoratepa, Eski Termiz va Al-Hakim at-Termiziy maqbarasi kabi bir qancha joylar Afgʻoniston chegarasiga yaqin. Chegara hududiga kirish cheklangan boʻlishi mumkin, shuning uchun borishdan oldin tashrif shartlarini aniqlang va pasportingizni oʻzingiz bilan oling.

Termizni Denov, Sherobod va Boysun bilan yoʻlovchi taksilar bogʻlaydi. Togʻlarga, Teshiktoshga yoki Boysun atrofidagi qishloqlarga borish uchun yoʻllarni biladigan mahalliy haydovchi yollagan maʼqul.

Qachon borish kerak

Surxondaryo — Oʻzbekistonning eng issiq hududi. Yozda Termizda havo juda issiq boʻladi, iyul yoki avgustda ochiq xarobalarni aylanish ogʻir.

Eng qulay vaqt — bahor, martdan may boshigacha, va kuz, sentyabr oxiridan noyabrgacha. Vodiyda qish yumshoq, Boysun togʻlarida esa sovuq va qorli boʻlishi mumkin.

Taomlar

Iliq iqlim tufayli viloyat ertagi sabzavotlar, sitrus mevalar, anor va xurmo, shuningdek, qovun va uzum bilan mashhur. Mavsumda Termiz va Denov bozorlari mahalliy mevalarni tatib koʻrish uchun yaxshi joy.

Osh, shoʻrva va tandir goʻsht — kundalik taomlar. Togʻ qishloqlarida taomlar soddaroq: non, sut mahsulotlari va qoʻy goʻshti; oilada tunasangiz, odatda xonadon oʻsha kuni pishirgan taomni yeysiz.

Hunarmandchilik

Boysun UNESCO nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan xalq madaniyati bilan mashhur: togʻ qishloqlarida qoʻshiqlar, marosimlar, kashtachilik va milliy liboslar saqlanib qolgan. Baʼzi yillari u yerda bahorgi folklor festivali oʻtkaziladi.

Butun viloyatda ayollar soʻzana va kichikroq buyumlar tikadi, qishloqlarda gilam va palaslar toʻqiladi. Boysun yoki Denovda doʻkondan xarid qilish oʻrniga uydagi ustaxonaga kirish mumkinligini soʻrang.

Bilish foydali

Amudaryo yaqinida siz chegara hududidasiz. Pasportingizni oʻzingiz bilan oling, harbiy postlar va Afgʻonistonga olib boruvchi koʻprikni suratga olmang, daryoga yaqin joylarga borishdan oldin tashrif shartlarini aniqlang.

Sulton Saodat va Al-Hakim at-Termiziy maqbarasi kabi qadamjolar ziyoratgohdir. Kamtarona kiyining, ayollar boshini yopgani maʼqul, ichkarida ovozingizni pasaytiring.

Surxondaryo: albatta koʻring

Surxondaryo: barcha 34 ta joy

Majmualar
TermizYUNESKO Butunjahon merosi
Termiz
Oʻzbekistonning Amudaryo boʻyidagi eng janubiy shahri, Markaziy Osiyodagi eng qadimiy shaharlardan biri: buddaviylik xarobalari, ilk islom ziyoratgohlari va Eski Termiz xarobasi.
Arxeologiya
Sherobod tumaniYUNESKO Butunjahon merosi
Zarautsoy qoyatosh rasmlari
Sherobod tumanidagi Zarautsoy darasidagi gʻorda oxra bilan chizilgan ovchilar, buqalar, jayronlar va togʻ echkilari tasvirlari; mezolit yoki neolit davriga oid.
Arxeologiya
Termiz
Fayoztepa
Termiz yaqinidagi kushonlar davri buddaviy ibodatxonasining qazib ochilgan devorlari va hozir himoya gumbazi ostida turgan stupa.
Arxeologiya
Eski Termiz
Qoratepa
Eski Termiz chekkasida, Amudaryo va Afgʻoniston chegarasi yaqinida, qisman qumtosh tepaga oʻyib ishlangan buddaviy ibodatxona majmuasi.
Arxeologiya
Termiz
Zurmala stupasi
Termiz yaqinidagi tekislikda turgan baland, yemirilgan xom gʻisht minora — kushonlar davri buddaviy stupasidan qolgan qism.
Qalʼalar
Termiz tumani
Qirqqiz qalʼasi
Termiz tashqarisidagi burchak minoralari boʻlgan kvadrat shaklidagi ilk oʻrta asr xom gʻisht binosi; uning asl vazifasi haqida tarixchilar hanuz bahslashadi.