Qoʻqon
Xudoyorxon oʻrdasi
Qoʻqon xonligining soʻnggi hukmdorlari saroyi: koshinli peshtoq, naqshinkor shiftlar va hozir mahalliy muzey joylashgan hovlilar.
Fargʻona vodiysining janubiy qismi: xonlarning sobiq poytaxti Qoʻqon, ipakchilar shahri Margʻilon, Rishton kulollari va viloyat markazi Fargʻona shahri.
12 tadan 1-surat
Fargʻona vodiysi Tyan-Shan va Pomir-Oloy togʻlari bilan oʻralgan keng va unumdor botiqdir. Oʻzbekiston hududida u uch viloyatga boʻlingan: janubda Fargʻona, sharqda Andijon va shimolda Namangan. Har biriga yoʻlkoʻrsatkichda alohida sahifa bor.
Vodiyning mashhur joylaridan koʻpi Fargʻona viloyatida. Qoʻqonda sobiq xonlikning saroyi va masjidlari saqlangan, Margʻilon qoʻlda toʻqiladigan ipak markazi, Rishtonda esa asrlar davomida koʻk sirli sopol buyumlar yasaladi. Fargʻona shahri mehmonxonalari va qulay yoʻllari bor sokin, yashil shahar.
Bu yer muzey emas, balki aholisi zich, dehqonchilik bilan band hudud. Yodgorliklardan tashqari ustaxonalar, bozorlar va koʻchalardagi kundalik hayot ham qiziqarli.
Vodiyda qadimdan odamlar yashab, yer sugʻorib kelgan, Quva va Margʻilon kabi shaharlar esa Xitoy bilan gʻarb oʻrtasidagi karvon yoʻllarida joylashgan. Rishton tuprogʻi va Margʻilon ipagi oʻrta asrlardayoq vodiydan tashqarida ham mashhur boʻlgan.
XVIII asrda Qoʻqon vodiyning katta qismini va undan tashqaridagi yerlarni boshqargan mustaqil xonlikning poytaxtiga aylandi. 1876-yilda Rossiya imperiyasi xonlikni bosib oldi va yangi maʼmuriy shahar — Yangi Margʻilonga asos soldi; bugungi Fargʻona shahri shu yerda oʻsib chiqqan.
Sovet davrida vodiy paxta va sanoatga yoʻnaltirildi, eski shaharlarda esa oilaviy hunarmandchilik jimgina davom etdi. Mustaqillikdan keyin bu ustaxonalarning koʻpi mehmonlar uchun yana ochildi.
Toshkentdan temir yoʻl Qamchiq dovoni ostidagi uzun tunnel orqali vodiyga kiradi, poyezdlar Qoʻqon va Margʻilonda toʻxtaydi. Jadvalni oldindan tekshirib, chiptani «Oʻzbekiston temir yoʻllari» orqali olgan maʼqul.
Fargʻona aeroportiga Toshkentdan ichki reyslar va baʼzi xalqaro reyslar keladi. Avtomobilda Qamchiq dovoni orqali oʻtadigan katta yoʻl Toshkentdan Qoʻqonga olib boradi; umumiy taksilar Toshkentdan joʻnaydi, narx yoʻlga chiqishdan oldin kelishiladi.
Fargʻona, Margʻilon, Rishton va Qoʻqon yaxshi yoʻllar bilan bogʻlangan, ular oʻrtasida kun boʻyi umumiy taksi va marshrutkalar qatnaydi. Margʻilon Fargʻonaga juda yaqin, shuning uchun koʻpchilik Fargʻonada turib, kunlik safarlarga chiqadi.
Bir kunda bir nechta shaharni koʻrish uchun haydovchili mashina yollash eng oson yoʻl. Fargʻona shahrida ilova orqali taksi chaqirish yoki oddiy taksi topish qiyin emas.
Eng qulay fasllar bahor va kuz. Bahorda bogʻlar gullaydi va vodiy yam-yashil boʻladi, kuzda esa bozorlar mevaga toʻladi, jazirama ham pasayadi.
Yozda pastliklarda issiq, togʻ soylarida esa salqinroq. Qish qisqa, lekin sovuq va bulutli boʻlishi mumkin, baʼzi ustaxonalar bu paytda sekinroq ishlaydi.
Vodiy palovi mahalliy guruchdan tayyorlanadi, koʻpincha toʻy va oilaviy marosimlarda katta qozonlarda damlanadi; choyxonada palov qaysi kuni boʻlishini soʻrash mumkin. Somsa, lagʻmon va yangi uzilgan non har yerda topiladi.
Qoʻqon bozorlarida sotiladigan holva va boshqa shirinliklari bilan mashhur. Bahor oxiridan kuzgacha bozorlar vodiyda yetishtirilgan oʻrik, gilos, uzum, qovun va anorga toʻla boʻladi.
Margʻilonda atlas va adras — vodiyning yorqin abrli ipak va yarim ipak matolari toʻqiladi. Ustaxonalarda pillalardan boʻyalgan iplar va tayyor matogacha boʻlgan butun jarayonni koʻrish mumkin.
Rishton kulollari mahalliy qizil tuproq va oʻsimlik kulidan olinadigan ishqor siri bilan ishlaydi, koʻplab oilaviy ustaxonalar mehmonlarni qabul qiladi. Qoʻqonda yogʻoch oʻymakorligi va naqshinkor shiftlar anʼanasi kuchli, buni saroy va masjidlarda koʻrish mumkin.
Qoʻqon, Rishton va Margʻilonni mashinada bitta uzun kunda koʻrish mumkin, ammo ikki kun ajratsangiz, ustaxonalarda shoshilmasdan boʻlasiz.
Shohimardon eksklavi Qirgʻiziston hududi bilan oʻralgan, shuning uchun u yerga borish davlat chegarasini kesib oʻtishni anglatadi; safarni rejalashtirishdan oldin chegara postlarining hozirgi holatini aniqlang. Masjid va madrasalarda kiyimingiz odobli boʻlsin, ustalarni suratga olishdan oldin ruxsat soʻrang.
Qoʻqon
Qoʻqon xonligining soʻnggi hukmdorlari saroyi: koshinli peshtoq, naqshinkor shiftlar va hozir mahalliy muzey joylashgan hovlilar.
Qoʻqon
Qoʻqonning juma masjidi: oʻymakor yogʻoch ustunlar qatoriga tayangan uzun ochiq ayvon va hovli yonidagi minora.
Qoʻqon
Qoʻqondagi XVIII asr oxiriga oid madrasa: gumbazli peshtoq va sokin hovli, hozir ham diniy taʼlim beriladi.
Qoʻqon
Qoʻqon xonlari dafn etilgan maqbara: oʻymakor yogʻoch ayvon va koshinli peshtoq, Norbotabiy madrasasi yaqinidagi qabristonda.
Margʻilon
Margʻilondagi ustaxona: atlas va adras hozir ham qoʻlda — pilla chuvishdan tortib iplarni bogʻlash, boʻyash va toʻqishgacha — tayyorlanadi.
Margʻilon
Usta toʻquvchilar atlas va adras tayyorlashning anʼanaviy usullarini shogirdlarga oʻrgatadigan markaz; ustaxonalar ishini kuzatish mumkin.

Surat kerak: Evergreen Guesthouse Margilan
Surat kerak: Crafts Studio IkatUz